BrightLights
Noord-Zuidlijn

De Noord/Zuidlijn: een probleemkind

De Noord/Zuidlijn is de toekomstige metrolijn in het hartje van ’s lands hoofdstad. Dat klinkt als een goed idee, maar bij dit project is zeer veel tijd en geld gemoeid. Wat de meeste mensen weten van de lijn is dat de voltooiing ervan steeds wordt uitgesteld en er steeds weer nieuwe problemen opduiken. Hoe heeft de vertraging zo kunnen oplopen? En hoe is het mogelijk dat er zoveel meer is uitgegeven dan begroot?

Begin van het project

De Noord/Zuidlijn was nog vrolijke toekomstmuziek in . Toen werden er al plannen om het noorden met het zuiden te gaan verbinden, maar toen was het nog niet zeker hoe dat aangepakt moest worden. De ideeën werden niet geconcretiseerd, omdat veel Amsterdammers het niet eens waren met het plan. Historische panden in het centrum zouden wellicht verzakken door de metrolijn, daarna zou het veel belastingcenten gaan kosten.

In datzelfde jaar werd er ook een zogenaamde Oostlijn gebouwd. Dit project kende in 1975 al ongeregeldheden, omdat er vanuit de Nieuwmarktbuurt veel verzet was. Goed te begrijpen, want groot deel van die buurt moest wijken voor deze metrolijn. Het probleem zat ‘m in de grote betonnen caissons die nodig waren voor de bouw van de metro. Deze betonnen kisten moet men van bovengrond naar ondergrond af laten zakken. Hiervoor was bovengronds ruimte nodig, maar daar stond dus de Nieuwmarktbuurt in de weg. Er waren rellen, en zelfs werd er een bomaanslag verijdeld.

Vordering van het projectontwerp

Lange tijd bleef het rond de Noord/Zuidlijn stil, maar in 1988 kwam D66 met een nieuw plan om onder het IJ door een metroverbinding aan te leggen. De Noord/Zuidlijn werd in 1996 vastgesteld. Het was toen zeker dat de lijn er toch zou komen.
Maar in 1997 ging het al fout. Er kwam een raadgevend referendum over de metroverbinding. 150.000 Amsterdammers moesten tegen gaan stemmen, en pas dan zou het plan van de Noord/Zuidlijn worden geschrapt. De uitslag was bindend. Er bleek maar een opkomst van zo’n 100.000 Amsterdammers te zijn, waarvan 64 procent tegen stemde, dus was het referendum niet geldig en gingen de plannen door.

Een jaar later kwamen er weer een aantal bewoners in verzet. Ze presenteerden een rapport over de verzakkingen die het project teweeg zou gaan brengen. Alle huizen die boven de metroverbinding zouden staan, hadden een nieuwe fundering nodig. De gemeente Amsterdam was het daar niet mee eens. Tussen de 90 en de 95 procent van de huizen boven de verbinding hadden volgens de gemeente geen nieuwe fundering nodig. De rest van de huizen werd dan weer voorzien van een nieuwe fundering.

Weer een jaar later, in 1999, is het plan van de Noord/Zuidlijn echt definitief, want de Tweede Kamer ging ermee akkoord. De kosten werden geraamd op ruim 1 miljard euro, die grotendeels door Het Rijk werd betaald. De gemeente Amsterdam financierde 45 miljoen euro. Het plan was dat de metroverbinding in 2007 klaar moest zijn.

Het drama begint

Al in 2002 bleek het plan een fiasco te zijn. De gemeente Amsterdam moet dan al 317 miljoen euro bijleggen, een forse financiële tegenvaller. De datum voor het afronden van het project verschuift dan naar 2011, omdat de aanleg definitief begint in 2003. In datzelfde jaar verzakt er al een tramrails aan de Vijzelgracht.

In 2004 begonnen de eerste panden al te verzakken, wederom aan de Vijzelgracht. Meerdere panden zakken tot 2 centimeter naar beneden door een groot lek in de damwand. Ook de brug aan het Stationsplein wordt hierdoor getroffen. Ook 2006 is het weer raak. Er waren lekkages, maar ditmaal in de bouwputten waarin werd gewerkt aan de metroverbinding. Zelfs bij het Centraal Station waren er lekkages. In 2007 werd de deadline voor de metro opnieuw verplaatst, toen werd gezegd dat de verbinding in 2013 klaar zou zijn. Daar was alweer veel geld mee gemoeid. De totale kosten worden geschat op 1,8 miljard euro.

In 2008 ging het aan de Vijzelgracht. Panden zakken zelfs 6 centimeter de grond in door alweer een lek in de damwand. Het werk wordt aan de kant gelegd, maar dat is van korte duur. De gemeente Amsterdam besluit dat de situatie veilig is, dus moet het werk voortgezet worden. Datzelfde jaar worden er ook lekken in de metrostations geconstateerd, met alle gevolgen van dien. Het prijskaartje voor de hoofdstad is nu al 1 miljard euro, en dus zijn daarmee de totale kosten geraamd op 2 miljard euro.

Nog meer uitstel en financiële tegenvallers

In 2009 besluit wethouder Tjeerd Herrema (PvdA) af te treden, omdat de Noord/Zuidlijn maar financiële tegenvallers en vertraging blijft oplopen. Er wordt een rapport geïnitieerd over hoe het zo heeft kunnen lopen. In dit jaar wordt de deadline verschoven naar 2017. Dit is dus al 10 jaar nadat de metrolijn eigenlijk al af moest zijn.

Ondertussen heeft een commissie de Noord/Zuidlijn onderzocht. Het blijkt dat er een hoop fouten zijn gemaakt. Er worden een hoop pijnpunten blootgelegd. Vooral miscommunicatie is schadelijk geweest voor het project. Ook is de commissie het er niet mee eens hoe de gemeente haar burgers heeft voorgelicht over de lijn. De commissie stelt dat dat stoppen met het project geen goed idee zal zijn, want dat zou zonde zijn van al het geld, maar ook van alle tijd en moeite die erin gestoken is. De totale kosten voor de metrolijn worden nu geschat op 3,1 miljard euro. Dat is ruim driemaal de begroting van hoe hij eerst was.

De bouw begint en vordert

In 2011 begint de bouw van de tunnel pas. Tussen 2011 en 2013 wordt de volledige tunnel geboord. Dit gaat eindelijk eens zonder problemen, want in 2013 zijn Amsterdam-Noord en Amsterdam-Zuid met elkaar verbonden, maar nu is het waarschijnlijk de afwerking van het geheel dat roet in het eten gaat gooien.

In 2015 gaat het bijvoorbeeld wederom mis; het bedrijf Imtech gaat failliet. Imtech was onderaannemer in het project, en was verantwoordelijk voor de aanleg van het computersysteem achter de metroverbinding. In datzelfde jaar wordt de deadline weer verschoven, namelijk naar 2018. De gemeente Amsterdam zegt nu dat men in kan stappen op 22 juli 2018. Na alle tegenslagen zullen we er vast niet meer van opkijken als dit wederom niet gehaald wordt, toch?

2016

In 2016 blijkt dat er een metrostel de volledige testrit van zuid naar noord heeft afgelegd zonder problemen. Maar er is toch slecht nieuws, want er worden scheuren ontdekt in de fundering van het Centraal Station. Zonde van onze prachtige stationshal, dat tevens een monumentaal pand is. De kosten voor het herstellen van de schade zijn  honderdduizenden euro’s.

Hoe het dan zo dramatisch heeft kunnen lopen met de Noord/Zuidlijn is eenvoudig te verklaren. Er was veel te weinig tijd ingeruimd voor het project, en door de vele schades die het project heeft aangericht voor bewoners, en aan het Centraal Station, bleef het maar langer duren. Ook nu duurt het weer langer vanwege de scheuren in het CS. Het project heeft nu dus in totaal 11 jaar vertraging opgelopen. Ook het faillissement van twee onderaannemers hebben een grote rol gespeeld. De werkzaamheden veroorzaakten overlast voor bewoners, en dus is het nog zuurder dat het zo lang duurt. Maar, niet getreurd, de bouw van de verbinding loopt nu voortvarend, dus hopelijk zal men op de 22e van juli 2018 in kunnen stappen in de gloednieuwe Noord/Zuidlijn.

Bron foto: ANP

Stan

Stan

Heeft een passie voor reizen, en dan ook het liefst ver weg. Is een nuchtere Drent met een neusje voor spelling en grammatica, en wordt daarom ook met enige regelmaat een wandelende spellingscontrole genoemd.

Reageren