BrightLights
babel

Gaat de Library of Babel de wetenschap veranderen?

Een paar maanden geleden zat een vriendin van mij te zwoegen aan een essay voor het vak Wetenschapsfilosofie. We raakten in gesprek over het onderwerp- een artikel van Vilém Flusser – en concludeerden dat de Library of Babel daarbij aansloot. Daar gingen we vervolgens op door, het essay in kwestie volledig uit het oog te verloren. Sindsdien heb ik nog regelmatig aan die grote, hypothetische bibliotheek nagedacht. Enerzijds kan ik het concept maar moeilijk bevatten, anderzijds slaat mijn fantasie er volledig mee op hol.

Eindeloos typende aap

Het concept is als volgt: in de Library of Babel (hier online te vinden) kun je iedere tekst vinden die ooit geschreven is. Je kunt er ook elke tekst vinden die ooit geschreven zal worden. Wacht, huh?

Ja, dat dacht ik dus ook. Hoe kan er een plek zijn waar teksten die nog niet geschreven zijn, te vinden zijn? Dat kan niet, want teksten die ooit geschreven zullen worden, zijn in essentie dus nog niet geschreven. Waar we het bij de Library of Babel over hebben is het filosofische principe van de eindeloos typende aap, maar dan in de vorm van een algoritme. De stelling van de eindeloos typende aap komt erop neer dat als je een chimpansee een typemachine én een hele hoop tijd geeft, dat de chimpansee dan uiteindelijk zoveel willekeurige combinaties van toetsen indrukt dat er bijvoorbeeld een werk van Shakespeare of een ander literair meesterwerk uit zal komen. In het geval van de aap loop je natuurlijk tegen één klein probleempje aan – namelijk dat de aap sterfelijk is en in zijn leven waarschijnlijk niet aan de toetsencombinatie van een literair meesterwerk toekomt. Maar goed, het gaat hier om een filosofisch principe en het principe werkt. En in het geval van de Library of Babel werkt het principe zeker, want een algoritme is onsterfelijk.

Net als bij de aap, zijn de meeste ‘teksten’ in de Library of Babel koeterwaals. De website heeft gelukkig een zoekfunctie, waarmee je het spreekwoordelijke kaf van het koren kan scheiden. Ik besloot een deel van dit artikel op te zoeken, en wat dacht je? Het staat er inderdaad in. Op pagina 113 van het 410 pagina’s tellende boek “kbmwsrygmwxs”. Juist ja.


Wie plagieert wie?

Helaas voor mij staat er ook alleen de tekst die ik invoerde in; de aap heeft niet besloten om vervolgens dit hele artikel maar af te schrijven zodat ik lui achterover kon hangen en alleen wat knip-en-plakwerk zou hoeven doen. Maar dat brengt weer een vraag omhoog. Dat zou namelijk plagiaat zijn, dus wat is de vorige alinea dan? Plagieer ik uit de Library of Babel? Of plagieert de Library of Babel toch van mij? Toen ik een paar pagina’s van boeken opensloeg – naast zoeken kun je namelijk ook gewoon een van de 104677 boeken openslaan – kwam ik niets tegen dat ik ook maar een beetje op Nederlands, Engels, Duits, Frans of welke andere taal dan ook leek. Dat zou iemand die ook maar een klein beetje achterdochtig aangelegd is op het idee kunnen brengen dat het algoritme mijn tekst helemaal niet heeft geschreven, maar dat het mijn tekst gewoon ergens tussen heeft geschoven op het moment dat ik de zoekopdracht gaf.
Aan de andere kant verhouden die handvol pagina’s die ik willekeurig selecteerde zich niet tot het aantal boeken dat er in de Library of Babel staan. Dat is namelijk een getal met 4677 nullen, oftewel, echt heel erg veel.

Het medicijn voor kanker

Over of het mogelijk is dat een algoritme volledige teksten uit het verleden, het heden en de toekomst uitspuugt, kun je eindeloos discussiëren. Spreek me er vooral op aan als we elkaar eens tegen het lijf lopen. Voor het volgende gaan we er vanuit dat het mogelijk is en dat je in de Library of Babel dus inderdaad alle teksten die ooit geschreven zijn of zullen worden kunt vinden. Je zou dan namelijk ook ieder onderzoek dat ooit uitgevoerd zal worden kunnen vinden, als je maar een manier weet om het te vinden. Die enorme hoeveelheid boeken handmatig doorspitten is geen mogelijkheid, maar je zou er hypothetisch gezien een algoritme op kunnen loslaten dat zoekt daar teksten met de opbouw van een wetenschappelijk artikel. Als je dat doet zul je nog steeds een hele hoop teksten overhouden, maar als je op al die teksten nogmaals een algoritme loslaat dat de teksten die bijvoorbeeld al te vinden zijn op Google Scholar en de academische databases van universiteiten eruit filtert, houdt je een massa teksten over die wellicht handmatig door te werken is door een team mensen dat zich daarvoor beschikbaar stelt. In die massa teksten zul je baanbrekende onderzoeken vinden die ons, om maar even iets te roepen, misschien de sleutel geven om een medicijn dat kanker of aids zou kunnen genezen al stukken eerder te ontwikkelen dan anders zou gebeuren.

Controlerende wetenschap

Natuurlijk is dit een optimistisch droomscenario, maar hypothetisch zou het zou kunnen werken. De keerzijde is echter dat er ook in de toekomst nog een hele hoop onderzoeken gedaan zullen worden die nergens op slaan of gevaarlijk zijn om aan te nemen. Alle experimenten die beschreven worden zullen dus opnieuw uitgevoerd moeten worden om te kijken of ze wel echt de beschreven uitwerking hebben. Daarmee zou de rol van de wetenschap fundamenteel veranderen; deze zal een soort controlerende functie krijgen. Er zal een groep wetenschappers ontstaan die door de teksten spit om te bepalen welke gereproduceerd zullen worden en een groep die die reproductie ook daadwerkelijk gaat uitvoeren. Een soort lopende bandwerk door mensen die onderzoeken die door algoritmes gevormd zijn opnieuw uitvoeren en vervolgens aannemen of verwerpen. Als zelfs de wetenschap deels kan worden overgenomen door computers en mensen alleen nog een controlerende functie hebben en daarmee hiërarchisch gezien onder de algoritmen staan, welke zin hebben we dan nog?

Als je dat probeert voor je te zien, is het misschien wel helemaal geen optimistisch droomscenario, maar lijkt het nog het meest op een wetenschapsdystopie.

Wat denk jij, zouden we er iets mee bereiken als we middels een algoritme alle teksten die op wetenschappelijke artikelen lijken uit de Library of Babel gaan filteren om ze vervolgens te reproduceren?

Narita

Narita

Ik ben Narita, een vijftienjarige havist met een woonplaats die haar vriendinnen een reden geeft om "Ga terug naar je eiland!" te roepen. In november 2012 heb ik op TEDxYouth gesproken over mijn 'schrijfwerk' waarmee ik onder andere op BrightLights te vinden ben, en als ik niet schrijf maak ik waarschijnlijk collages, chat ik met vrienden, denk ik na over de zin van het leven of vertoon ik ander studieontwijkend gedrag.

Reageren