BrightLights
artemis

Een hoogbegaafd vraagteken

Als ik weer over ‘dat boek’ begin, slaakt mijn hele omgeving een diepe zucht. Ik ben een freak als het om ‘dat boek’ gaat. Ik heb het vijftien keer gelezen (veertien keer in het Nederlands en één keer in het Engels) en nog altijd ben ik het verhaal niet zat. Ik kan de tekst zowat letterlijk opzeggen. En ik raak er bijna nooit over uitgepraat. Waarschijnlijk omdat het me zo enorm intrigeert. Ik denk er al jaren over na, en de antwoorden op mijn vragen zijn nog niet in zicht.

Welk boek is dat dan? Nou, als hoogbegaafde is het misschien wat gênant om dat toe te geven. We praten hier namelijk over een kinderboek: Artemis Fowl, geschreven door Eoin Colfer. Het verhaal van een twaalfjarige whizzkid die het criminele pad op is gegaan. Hij ontdekt dat elfjes echt bestaan, en hij besluit om er één te ontvoeren en losgeld te eisen. Het wordt een keiharde, hightech strijd waarin er doden en gewonden vallen. Aan het einde besluit Artemis om de helft van het elfengoud af te staan in ruil voor de geestelijke gezondheid van zijn moeder. Volgens de epiloog was dat geen daad van barmhartigheid; hij zou anders uit huis kunnen worden geplaatst (zijn vader zit vast bij de Russische maffia).

Standaard

Wat leer je van zo’n boek? Nou, dat grote kennis ook grote verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Ongelooflijk slimme mensen maken ook fouten. En die fouten zijn groter, schadelijker en omvattender dan die van andere mensen. Als je hoogbegaafd bent, is de kans groot dat je later in een hoge positie beland met dus meer verantwoordelijkheid. Dat je beslissingen moet nemen die het verschil kunnen maken. En dat je dus ook zult moeten kiezen. Tussen je eigen kansen/carrière/inkomsten en andere mensen/de natuur/moreel besef. Het lijkt een standaard keuze. Hoofdpersoontje weet niet of hij goed of kwaad moet kiezen, hoofdpersoontje twijfelt, als hij goed kiest loopt het boek goed af, als hij fout kiest wordt hij door de goden gestraft.

Maar in het echt is de lijn tussen goed en kwaad vaak heel dun. En vaag. Keuzes maken is niet makkelijk. En geen moreel besef hebben heeft ook wel wat. Eén van mijn favoriete citaten: ‘De gevaarlijkste man ter wereld is de man die geen enkele wroeging voelt’ (Verwoest me – Tahereh Mafi). Denk aan die fantastische Jason Bourne. Hij is zo mogelijk de gevaarlijkste man ter wereld, en moet je zien wat hij allemaal kan. Iedereen die je mag, kun je meenemen naar elk land in de wereld. Iedereen die je niet mag, ram je genadeloos in elkaar. Dan ben je ook nog eens geweldig slim. Wie zou er nou niet met hem willen ruilen? Anderzijds, in The Bourne Supremacy was één van de scenes die mij het meest raakte wel degene waarin hij naar een supermarkt gaat. Hij loopt overal razendsnel langs, grijpt hier en daar wat uit het rek. Flessen breken, bewaking komt direct achter hem aan. Hij is gedwongen iemand neer te meppen en vervolgens de niet-reguliere uitgang te nemen. Wat voor leven heb je als je niet eens normaal boodschappen kunt doen?

Rondgereden monster

Het wordt al helemaal anders als je een bepaalde religie aanhangt. Van het christendom mag je niet ontsnappen aan je God, je moet en zal zijn wil doen, ook als die inhoudt dat je met je IQ van Honderdtweeënveertig putjesschepper moet worden. Ook andere geloven leggen een moraal op. Maar kun je een moraal eigenlijk wel opleggen?

Als je in het klassieke Rome iets bereikt had, werd je rondgereden door de stad. Ze noemden dit ook wel een ambitio. Daar komt ons huidige woord ambitie vandaan. Het vertelt over iemand die dingen wil bereiken. Ambitie kan nuttig zijn. Maar soms ook een alles-verterend monster (‘Heb je nou nog niks bereikt?’). Mag je pakken wat er in je bereik ligt? Of moet je altijd eerst de belangen van anderen nagaan?

Hoofdbrekers

Vragen, vragen en nog eens vragen. Niet alleen voor Artemis Fowl-lezers maar ongetwijfeld voor iedereen. Zoals Jane van Twilight het zo leuk zegt (meteen trouwens het enige leuke van heel Twilight als het aan mij ligt): ‘Decisions, decisions’.  Ik heb inmiddels al aardig wat vragen gesteld. En om eerlijk te zijn; ik kan ze niet beantwoorden. Ze gaan de hele dag door mijn hoofd heen. Wat drijft mensen tot de keuzes die ze maken? En welke keuzes komen erbij als je hoogbegaafd bent? Hoe ga je met je talenten om? Voor Artemis Fowl was het in elk geval makkelijk. Die sterft gewoon als hij zestien jaar oud is, probleem opgelost.

Maar ik blijf met de kwesties achter. En jij, hoogbegaafde lezer, ook.

Heb jij de antwoorden al gevonden? 

Anneloes

Anneloes

Ik ben echt zo'n waarom-persoon: altijd wil ik van alles weten hoe het werkt en waarom het zo werkt. Dat zou kunnen verklaren waarom ik zo graag lees, en waarom ik zoveel over het leven nadenk. Maar een echte wetenschapper stopt nooit met dat magische 'waarom', of wel? Voor BrightLights schrijf ik over van alles en nog wat, van groene flitsen tot aan Zwarte Magica!

Reageren