BrightLights
Die eeuwige strijd tussen goed en kwaad_Anneloes_versie 1

Die eeuwige strijd tussen goed en kwaad

“Dat boek? Nee, even serieus. Daar kwam ik écht niet doorheen.”
“En je bent het echt gaan lezen?”
“Hoeveel bladzijdes ook alweer?”
“927 pagina’s miserabele ellende!”

Dat zijn de reacties die ik van vrienden, vriendinnen en zelfs leraren kreeg toen ik het ging lezen. 927 pagina’s. Geloof het of niet, maar ik moet de eerste Nederlands docent die het uitgelezen heeft nog tegenkomen.

Eigenlijk was het ook toeval dat ik het ging lezen. Het kwam door mijn docent maatschappijleer, vorig jaar. Hij betrapte me op lezen in zijn les.

“Leuk boek Anneloes?” Vroeg hij.
“Ja.” Zei ik verlegen.
“Wat lees je?” Vroeg hij toen.
“Joke Hermsen.” Mompelde ik. ”Over het verband tussen ziel en lichaam.”
Ik had iets verwacht als:
“De volgende keer…”,
“Vanmiddag nakomen!” of “Geef maar hier.”
Maar het werd niets van dat alles.
“Als je van filosofie houdt,” zei hij, met een stralend gezicht, “Dan moet je ook ‘De ontdekking van de hemel’ van Harry Mulisch, eens lezen.”

En dat heb ik dus maar gedaan.

“Negenhonderd pagina’s miserabele ellende.”

Dat waren de woorden van recensent Jona Lendering op 7 maart 2007 voor recensieweb.nl. En ergens heeft ze zeker een punt. ‘De ontdekking van de hemel’ is een moeilijk en langdradig boek, en het verhaal is in drie zinnen te vertellen. Echt waar? Ja.

Een politicus/taalkundige en astronoom worden vrienden. De astronoom heeft een vriendin die overloopt naar de politicus. Ze krijgen samen een kind en dat brengt de Stenen Tafelen(testimonium) terug naar de hemel, zoals het door de engelen al die tijd bedoeld was.

Natuurlijk is het verhaal nog wel íéts ingewikkelder. De politicus/taalkundige heet Onno Quist en de astronoom heet Max Delius. De vrouw heet Ada Brons. En de zoon is Quinten Quist, getypeerd door het witte lokje in het midden van zijn zwarte haar. En natuurlijk door zijn eigenzinnige en goddelijke wil.

Daar stroomt het verhaal trouwens echt van over. Eigenlijk is het een soort raamvertelling: twee engelen bepalen vanuit de lucht alles wat er gebeurt, met alle middelen van dien. Ze schakelen de stroom uit, laten een boompje op een auto vallen of gooien ‘een steentje’ naar beneden(de meteoor die Max Delius doodt). En dat Harry Mulisch eigenzinnig is, wist iedereen al wel. Het verhaal brengt zijn duidelijke mening naar voren over dat de mens geleid wordt door krachten die hij niet kent. Maar ook een opvallender standpunt. Namelijk dat de Stenen Tafelen nog op Aarde zouden zijn. En dat ze terug zouden moeten. Dat engelen en God puur uit intelligentie bestaan(het denkbeeld uit de Renaissance). En dat het kwade het eigenlijk allang van het goede gewonnen heeft.

Met het Pantheon op de voorkant

Negenhonderdzevenentwintig(ik herhaal: negenhonderdzevenentwintig) pagina’s voor zo’n kort verhaaltje? Is dat geen tijdverspilling? Het antwoord is dat standaardantwoord over literatuur: “Niet als er een diepere gedachte achter zit!”

Maar zit er een diepere gedachte in dit boek? Harry Mulisch was een eigenzinnig persoon die er soms vreemde ideeën op nahield. Misschien wilde hij gewoon een dikke pil schrijven voor van die boekenverzamelaars die het intelligent vinden staan om een exemplaar in hun kast te hebben? Maar laten we niet vergeten dat Harry Mulisch met al zijn boeken een bedoeling had. Met De diamant wilde hij laten zien dat hebzucht een mens nooit ten goede komt. In De aanslag toont hij hoe afhankelijk een mens is van het lot. En in De ontdekking van de hemel dan? Dat is het magnum opus van Harry Mulisch en dus gaat het over zijn favoriete onderwerp: dat de mens geleid wordt door krachten die hij niet kent.

Dat is ook waar de titel op slaat. De mens heeft de wetenschap als middel ontdekt om de geheimen van het universum te ontrafelen. Maar daardoor heeft God er helemaal genoeg van en wil hij het testimonium terug hebben in de hemel. Alles wat de engelen doen is voorkomen dat de mens de hemel vroeg of laat ontdekt!

Zou dat verkeerd zijn? De letterlijke ontdekking van de hemel? Stel je toch eens voor dat er op een goede dag op de voorpagina’s staat dat de trap eindelijk is gevonden? Zouden mensen betere dingen gaan doen als we konden bewijzen dat de hemel bestaat? Of zouden we gelijk onderzoeken of er toevallig olie in de grond zit? Want hier op aarde is het evenwicht tussen goed en kwaad soms al flink uit balans…

Goed en kwaad.

Want dát is waar het eigenlijke verhaal over gaat! Het goed en het kwaad die eeuwig met elkaar in strijd zijn in een wankel evenwicht wat volgens het boek dus eigenlijk geen evenwicht is. Zwaar onderwerp, zou je zeggen. Reken maar, want Mulisch had er 927 pagina’s voor nodig om het hele verhaal te vertellen. Langdradig? Voor een roman, ja. Maar voor een verhaal over de zin van het leven in het algemeen? Valt mee, toch? Het is zo’n boek wat je leven voorgoed verandert als je het hebt gelezen. Ook al ben je er negatief over, het maakt iets in je los waardoor je er alleen maar over door en door en door en door en door en door kunt denken. En dat kan niet iedere schrijver.

Anneloes

Anneloes

Ik ben echt zo'n waarom-persoon: altijd wil ik van alles weten hoe het werkt en waarom het zo werkt. Dat zou kunnen verklaren waarom ik zo graag lees, en waarom ik zoveel over het leven nadenk. Maar een echte wetenschapper stopt nooit met dat magische 'waarom', of wel? Voor BrightLights schrijf ik over van alles en nog wat, van groene flitsen tot aan Zwarte Magica!

Reageren